การพัฒนาระบบเฝ้าระวังฝุ่นละอองและคุณภาพอากาศแบบบูรณาการเพื่อสนับสนุนการจัดการคุณภาพอากาศในชุมชน

Abstract

งานวิจัยนี้มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาระบบเฝ้าระวังฝุ่นละอองและคุณภาพอากาศแบบบูรณาการสําหรับเมือง นครราชสีมา โดยใช้ปริมาณฝุ่นละอองที่ตกได้และสภาวะความเป็นกรดของน้ําฝนเป็นดัชนีอย่างง่ายในการเฝ้า ระวังและประเมินคุณภาพอากาศ และใช้แนวทางการร่วมมือกันทํางานของ 3 ฝ่าย ได้แก่ มหาวิทยาลัย ชุมชน และหน่วยงานรัฐ การดําเนินงานเริ่มจากการกําหนดจุดเฝ้าระวังคุณภาพอากาศและจัดตั้งสถานีตรวจวัด 6 สถานี ในพื้นที่ศึกษา ได้แก่ สถานีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี สถานีโรงเรียนราชสีมาวิทยาลัย สถานีโรงเรียนสุร ธรรมพิทักษ์ สถานีโรงเรียนเมืองนครราชสีมา สถานีสํานักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ 1 และสถานีตรวจวัดของกรม ควบคุมมลพิษ โดยสถานีทั้งหมดเป็นตัวแทนพื้นที่ 3 ลักษณะ คือ พื้นที่ชนบท พื้นที่ชานเมือง และพื้นที่เมือง จากนั้นจึงสร้างเครือข่ายนักสิ่งแวดล้อมชุมชนขึ้นจากสมาชิกจากโรงเรียนทั้ง 3 แห่ง ที่ร่วมโครงการ และจัดการ อบรมเชิงปฏิบัติการด้านคุณภาพอากาศในชุมชนให้กับผู้ที่สนใจ 1 ครั้ง ส่วนการเฝ้าระวังเริ่มจากการออกแบบ จัดทํา และติดตั้งอุปกรณ์ตรวจวัดฝุ่นแบบกระบอกเก็บฝุ่นที่ตกได้ (Dust Fall Jar) จํานวน 24 ชุด และทําการเก็บ ตัวอย่างฝุ่นละอองและค่าพีเอชน้ําฝนตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2550 ถึงเดือนตุลาคม 2551 เป็นระยะเวลา 12 เดือน ผลการเก็บข้อมูลพบว่าปริมาณฝุ่นละอองแต่ละสถานีมีค่าเฉลี่ยอยู่ระหว่าง 3.59 - 7.4374 กรัม/ตร.ม.- เดือน และพบว่าสถานีในพื้นที่เมืองมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด คือ 5.2891 กรัม/ตร.ม.-เดือน ส่วนเดือนที่มีค่าเฉลี่ยทุก สถานีสูงสุด ได้แก่ เดือนเมษายน เท่ากับ 9.621 กรัม/ตร.ม.-เดือน ผลการตรวจวัดค่าพีเอชจาก 3 สถานี คือ สถานี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี สถานีราชสีมาวิทยาลัย และสถานีโรงเรียนเมืองนครราชสีมา ได้ค่าพีเอชเฉลี่ย 6.99 8.30 และ 6.24ตามลําดับ จากผลดังกล่าวสามารถประเมินได้ว่าปัญหาฝุ่นมีแนวโน้มจะเกิดในฤดูร้อน และเกิดในพื้นที่เขตชุมชนเมือง ส่วนปัญหาฝนกรดในภาพรวมถือว่ายังไม่เกิดปัญหา นอกจากนี้ ยังมีการจัดทํา Web Site ของระบบฯ ซึ่งสามารถแสดงข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับโครงการวิจัย และแสดงฐานข้อมูลที่รวบรวมได้ จากการศึกษาและจากแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง โดยมีองค์ประกอบ 4 ส่วนหลัก คือ ข้อมูลคุณภาพอากาศทั่วไป ข้อมูลการเฝ้าระวังคุณภาพอากาศในพื้นที่ การทํานายค่าระดับฝุ่นด้วยแบบจําลองคณิตศาสตร์ และเครือข่ายนัก สิ่งแวดล้อมชุมชน ผลการศึกษาทั้งหมดสามารถเป็นต้นแบบให้ผู้ที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการจัดการคุณภาพอากาศของเมือง นําไปประยุกต์ใช้หรือขยายผลเพื่อเป็นทางเลือกในการเฝ้าระวังคุณภาพอากาศอย่างจริงจังและต่อเนื่อง

Author

ดร.สุดจิต ครุจิต

Journal

สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ 2554

Keywords

ฝุ่นละออง, คุณภาพอากาศ, ชุมชน

References

http://rir.nrct.go.th/drupal-ir/node/82494