การศึกษาภาวะสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ โครงการเขื่อนกิ่วคอหมา จังหวัดลําปาง ปี 2553-2558

Abstract

""การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบติดตามไปข้างหน้า มีวัตถุประสงค์ของการศึกษา เพื่อศึกษารูปแบบและผลการเฝ้าระวังภาวะสุขภาพของประชาชน ในพื้นที่โครงการเขื่อนกิ่วคอหมา อำาเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำาปางในปีงบประมาณ 2553-2558 โดยรูปแบบเฝ้าระวังภาวะสุขภาพแบบมีส่วนร่วม และการปรับเปลยี่ นพฤตกิ รรมสขุ ภาพของประชาชน 7 ขนั้ ตอนคือ เตรยี มความพรอ้ มชมุ ชน ศกึ ษาบรบิ ท ของชุมชนในพื้นที่เป้าหมาย กำาหนดปัญหาสุขภาพสำาคัญในชุมชนและแนวทางการป้องกันควบคุมโรคจัดทำา แผนการปรบั เปลีย่ นพฤติกรรมสุขภาพที่สมั พันธ์กบั โรคที่เป็นปัญหา จัด กิจกรรมการเรียนรู้ของกลุ่มเป้าหมาย ประเมินพฤติกรรมสุขภาพที่สัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพ และประเมินภาวะสุขภาพของประชาชนและความชุก พาหะของโรค ทำ การศึกษาในประชาชนอายุ 15 ปี นึ้ ไปหลังคาเรือนละ 1 คนรวมทั้ง สิ้น 403 คน เก็บ รวบรวม ข้อมูลสถานการณ์โรคจากระบบรายงานของสถานบริการสาธารณสุข รายงานผลการตรวจสุขภาพ การสำารวจ พฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มตัวอย่าง และรายงานการสำารวจความชุกของพาหะโรคในสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่ ปี 2553-2558 วิเคราะห์หาค่าร้อยละและหาค่าความสัมพันธ์ของปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ต่อการเกิดโรคทีเป็นปัญหา สำคัญด้วย Chi-square test และ Binary logistics regression พบว่า สภาวะสุขภาพที่สำาคัญของประชาชนในพื้นที่ผลกระทบในปี 2553 ความชุกพยาธิใบไม้ตับ ในประชาชนพบร้อยละ 24.68 ลดลงเหลือ ร้อยละ 14.1 ในปี 2558 พฤติกรรมการบริโภคปลาดิบ มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคพยาธิใบไม้ตับอย่างมีนัยสำาคัญทางสถิติ (AOR = 2.56/95%CI = 1.06 6.18) และการกินก้อยปลาดิบ ลาบปลาดิบและปลาร้าดิบ มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำาคัญทางสถิติ (AOR = 3.08/ 95%CI = 0.82 4.11 AOR = 2.77/95%CI = 0.83 3.78 และ AOR = 2.27/95%CI = 0.71 3.04) กับ การตรวจพบพยาธิใบไม้ตับประกอบกับข้อมูลผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนที่ได้รับจากแหล่งน้ำ ธรรมชาติ ใกล้ชุมชนที่มีปลาเป็นแหล่งอาหารโปรตีน โดย พบความชุกตัวอ่อนระยะติดต่อเมตาเซอร์คาเรียของพยาธิ ใบไม้ตับในปลานํ้าจืดเกล็ดขาว ในปี 2558 ลดลงจากร้อยละ 90 โดยพบความชุกลดลงที่สัดส่วนใกล้ เคียงร้อยละ 50 ในขณะที่ ในหอยที่เป็นโฮสต์กึ่งกลาง การติดเชื้อในธรรมชาติพบตัวอ่อนระยะเซอร์คาเรีย ของพยาธิใบไม้ตับ (Opisthorchis-like) จำานวน 1 ตัว ที่เหลือเป็นตัวอ่อนพยาธิใบไม้ลำาไส้ขนาดเล็ก รวมพบการติดเชื้อในหอย จำานวน 49 ตัวอย่าง (2.56%) สรุปผลการศึกษาครั้งนี้ ได้รูปแบบการดำาเนินงานเฝ้าระวังภาวะสุขภาพแบบมีส่วนร่วมควบคู่ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของประชาชน ยังผลให้ปัญหาสุขภาพลดลง รูปแบบดังกล่าวสามารถนำา ไปใช้ในการเฝ้าระวังและควบคุมโรคที่เกิด จากสิ่ง แวดล้อมอันมีผลต่อภาวะสุข ภาพของประชาชนในพื้นที่ ให้ลดน้อยลงหรือไม่ก่อเกิดปัญหาสู่การลดโรคแบบยั่งยืนในชุมชนต่อไป""

Author

""ทัศนีย์ ศรีจันทร์, ฐิติมา วงศาโรจน์ ชูศักดิ์ นิธิเกตุกุล""

Journal

วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม ปีที่ 18 ฉบับที่ 4 กรกฎาคม - กันยายน 2559

Keywords

การเฝ้าระวังแบบมีส่วนร่วม, การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ

References

http://advisor.anamai.moph.go.th/main.php?filename=health_all