โครงการจัดตั้งศูนย์ประสานข้อมูลปัญหามลพิษทางอากาศภาคเหนือ

Abstract

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพจากคุณภาพอากาศ โดยทําหน้าที่สนับสนุนข้อมูลเชิงนโยบาย ในการจัดการคุณภาพอากาศในพื้นที่แอ่งเชียงใหม่-ลําพูน และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัญหาด้านสุขภาพกับสารมลพิษทางอากาศ โดยใช้วิธีการศึกษา แบบ time series โดยการสัมภาษณ์ถึงอาการเจ็บป่วย ที่เกี่ยวข้องกับสารมลพิษทางอากาศ ครอบคลุม 4 ระบบ คือ ระบบทางเดินหายใจ หัวใจและหลอดเลือด ผิวหนัง และตา จํานวนรวม 19 อาการ ของกลุ่มตัวอย่างที่เป็นประชาชนทั่วไป อาศัยอยู่ในทุกๆ ตําบลของ 4 อําเภอ คือ อําเภอ เมืองเชียงใหม่ แม่ริม สารภี และเมืองลําพูน ทุกวันตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2551 ถึง 30 เมษายน 2551 วันละ 100 ตัวอย่าง (อําเภอละ 25 ตัวอย่าง) รวมทั้งสิ้น 12,100 ตัวอย่าง ร่วมกับการบันทึก คุณภาพอากาศ ได้แก่ ความเข้มข้นของฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน และก๊าซพิษ ได้แก่ คาร์บอนมอนอกไซด์ ไนโตรเจนไดออกไซด์ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ และโอโซน และข้อมูลทาง อุตุนิยมวิทยาทุกวันควบคู่กันไป ผลการวิเคราะห์ข้อมูล พบความสัมพันธ์เชิงบวกและลบระหว่างฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอนกับอาการในระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ คัดจมูก มีน้ํามูก แสบคอ อาการในระบบหัวใจ ได้แก่ เหนื่อยง่าย ชีพจร (หัวใจ) เต้นเร็ว เท้าบวม อาการในระบบผิวหนัง ได้แก่ มีผื่นแดงตาม ร่างกาย และระบบตา ได้แก่ แสบหรือคันตา ตาแดง น้ําตาไหล มองภาพไม่ค่อยชัด ในกรณี ความสัมพันธ์เชิงบวก สามารถทํานายได้ว่า ระดับฝุ่นที่สูงจะมีผลกระทบต่อสุขภาพในอีก 0-2 วัน ถัดมา และมีค่า odds ratio 1.003-1.010 ต่อ 1 ไมโครกรัม/ลูกบาศก์เมตรที่เพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังพบความสัมพันธ์ระหว่างก๊าซพิษหลายชนิด ได้แก่ คาร์บอนมอนอกไซด์กับ อาการในระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ มีน้ํามูก เสียงแหบ คัดจมูก แสบจมูก ไอแห้งๆ ไอมีเสมหะ หายใจลําบาก หายใจมีเสียงหวีด อาการในระบบหัวใจ ได้แก่ เท้าบวม เหนื่อยง่าย ชีพจร (หัวใจ) เต้นเร็ว และระบบตา ได้แก่ แสบหรือคันตา ตาแดง น้ําตาไหล ในกรณีความสัมพันธ์เชิงบวก สามารถทํานายได้ว่า ระดับคาร์บอนมอนอกไซด์ที่สูงจะมีผลกระทบต่อสุขภาพในอีก 0-5 วันถัดมา และมีค่า odds ratio 1.118-3.223 ต่อ 1 ppm (1 ส่วนในล้านส่วนของอากาศ) ที่เพิ่มขึ้น ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์มีความสัมพันธ์กับอาการในระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ คัดจมูก แสบจมูก แสบคอ มีน้ํามูก เสียงแหบ ไอแห้งๆ ไอมีเสมหะ หายใจลําบาก หายใจมีเสียงหวีด อาการ ในระบบหัวใจ ได้แก่ เท้าบวม เหนื่อยง่าย ชีพจร (หัวใจ) เต้นเร็ว ในระบบผิวหนัง ได้แก่ คันตามร่างกาย มีผื่นแดงตามร่างกาย และระบบตา ได้แก่ ตาแดง มองภาพไม่ค่อยชัด แสบหรือคันตา น้ําตาไหล ในกรณีความสัมพันธ์เชิงบวกสามารถทํานายได้ว่า ระดับซัลเฟอร์ไดออกไซด์ที่สูงจะมี ผลกระทบต่อสุขภาพในอีก 0-5 วันถัดมา และมีค่า odds ratio 1.204-2.948 ต่อ 1 ppb (1 ส่วนใน พันล้านส่วนของอากาศ) ที่เพิ่มขึ้น ก๊าซโอโซนมีความสัมพันธ์กับอาการในระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ คัดจมูก มีน้ํามูก แสบ จมูก เลือดกําเดาไหล แสบคอ เสียงแหบ ไอแห้งๆ ไอมีเสมหะ หายใจลําบาก หายใจมีเสียงหวีด อาการในระบบหัวใจ ได้แก่ หัวใจ (ชีพจร) เต้นเร็ว ระบบผิวหนัง ได้แก่ คันตามร่างกาย มีผื่นแดง ตามร่างกาย และระบบตา ได้แก่ แสบหรือคันตา ตาแดง น้ําตาไหล มองภาพไม่ค่อยซัด ในกรณี ความสัมพันธ์เชิงบวกสามารถทํานายได้ว่า ระดับโอโซนที่สูงจะมีผลกระทบต่อสุขภาพในอีก 0-6 วัน ถัดมา และมีค่า odds ratio 1.010-1,046 ต่อ 1 ppb (1 ส่วนในพันล้านส่วนของอากาศ) ที่เพิ่มขึ้น ก๊าซไนโตรเจนไดออกไซด์มีความสัมพันธ์กับอาการในระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ คัดจมูก มีน้ํามูก แสบจมูก เลือดกําเดาไหล แสบคอ เสียงแหบ ไอแห้งๆ ไอมีเสมหะ หายใจลําบาก อาการใน ระบบหัวใจ ได้แก่ เหนื่อยง่าย เท้าบวม หัวใจ (ชีพจร) เต้นเร็ว ระบบผิวหนัง ได้แก่ มีผื่นแดงตาม ร่างกาย และระบบตา ได้แก่ แสบหรือคันตา ตาแดง น้ําตาไหล ในกรณีความสัมพันธ์เชิงบวก สามารถทํานายได้ว่า ระดับไนโตรเจนไดออกไซด์ที่สูงจะมีผลกระทบต่อสุขภาพในอีก 0-6 วันถัดมา และมีค่า odds ratio 1.010-1.229 ต่อ 1 ppb (1 ส่วนในพันล้านส่วนของอากาศ) ที่เพิ่มขึ้น การศึกษาครั้งนี้พบว่า สารมลพิษ 4 ชนิด ได้แก่ ฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน คาร์บอนมอนอกไซด์ ไนโตรเจนไดออกไซด์และโอโซน มีผลกระทบเชิงบวกต่อสุขภาพของ ประชาชนที่อาศัยอยู่ในอําเภอเมืองเชียงใหม่ ในขณะที่ประชาชนในอําเภอแม่ริม ได้รับผลกระทบ เชิงบวกจากสารมลพิษ 4 ชนิดคือ ฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน คาร์บอนมอนอกไซด์ ซัลเฟอร์ได ออกไซด์ และไนโตรเจนไดออกไซด์ อําเภอสารภีและอําเภอเมืองลําพูนได้รับผลกระทบจากสาร มลพิษ 5 ชนิดคือ ฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน คาร์บอนมอนอกไซด์ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ไนโตรเจนไดออกไซด์และโอโซน การศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า คุณภาพอากาศที่เลวลงส่งผลต่อสุขภาพได้จริง ดังนั้น มาตรการการรณรงค์เรื่องคุณภาพอากาศจะต้องดําเนินการต่อไปอย่างเข้มงวด รวมทั้งต้องมีการ ทบทวนค่ามาตรฐานของสารมลพิษแต่ละชนิดใหม่ เนื่องจากพบว่าแม้สารมลพิษจะยังไม่เกินค่า มาตรฐานแต่ได้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพได้ นอกจากนี้ควรพิจารณาการใช้ระบบเฝ้าระวัง ผลกระทบต่อสุขภาพจากสารมลพิษทางอากาศแบบเชิงรุกในการเฝ้าระวังในพื้นที่

Author

รศ.ดร.นพ.พงศ์เทพ วิวรรธนะเดช

Journal

สนับสนุนโดยสํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย 2551

Keywords

ฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน, คาร์บอนมอนนอกไซด์, ซัลเฟอร์ไดออกไซด์, ไนโตรเจนไดออกไซด์, โอโซน, ผลต่อสุข

References

no link